Kerosakan kognitif, terutamanya kerosakan kognitif vaskular, merupakan kebimbangan serius yang menjejaskan individu yang mempunyai faktor risiko serebrovaskular seperti hipertensi, diabetes, dan hiperlipidemia. Ia menjelma sebagai spektrum penurunan kognitif, bermula daripada kerosakan kognitif ringan hingga demensia, yang sebahagian besarnya disebabkan oleh penyakit serebrovaskular, termasuk kedua-dua keadaan yang jelas seperti strok dan keadaan yang halus seperti lesi jirim putih dan iskemia serebrum kronik. Untuk menguruskan penyakit ini dengan berkesan, intervensi dan rawatan awal adalah penting.
Memahami Kerosakan Kognitif Vaskular
Kerosakan kognitif vaskular boleh dikategorikan kepada dua jenis utama:
1. Kerosakan Kognitif Vaskular Bukan Demensia
Pesakit biasanya hadir dengan faktor risiko penyakit serebrovaskular dan menunjukkan defisit kognitif ringan yang tidak memenuhi kriteria untuk demensia. Kemerosotan kognitif mungkin muncul secara tiba-tiba atau secara beransur-ansur, sering dilihat sebagai penurunan ingatan, pemikiran abstrak, dan pertimbangan, disertai dengan perubahan personaliti. Namun, kebolehan hidup seharian secara amnya kekal utuh.
2. Demensia Vaskular
Terutamanya berlaku selepas usia 60 tahun, jenis demensia ini sering didahului oleh sejarah strok dan dicirikan oleh kemerosotan progresif dalam fungsi kognitif yang memenuhi kriteria demensia. Pesakit mungkin mengalami gangguan yang ketara dalam fungsi eksekutif – termasuk penetapan matlamat, perancangan dan penyelesaian masalah – berserta pengurangan ketara dalam ingatan jangka pendek dan kebolehan pengiraan. Simptom neurologi yang mengiringi mungkin termasuk apati, komunikasi lisan yang berkurangan, kebimbangan dan gangguan mood.
Pendekatan Rawatan Umum
Prognosis untuk gangguan kognitif vaskular bertambah baik dengan ketara dengan diagnosis awal. Strategi rawatan melibatkan perkara berikut:
1. Rawatan Etiologi
Menangani dan merawat penyakit serebrovaskular dan faktor risikonya merupakan asas dalam menguruskan gangguan kognitif vaskular. Ini termasuk terapi antiplatelet, rawatan penurun lipid dan pengurusan hipertensi dan diabetes.
2. Pengurusan Simptom Kognitif
Perencat kolinesterase, seperti Donepezil, dan antagonis reseptor NMDA, seperti Memantine, boleh meningkatkan fungsi kognitif dalam pesakit demensia vaskular. Walau bagaimanapun, keberkesanannya dalam gangguan kognitif vaskular bukan demensia masih tidak jelas. Rawatan tambahan mungkin termasuk Vitamin E, Vitamin C, ekstrak Ginkgo biloba, Piracetam, dan Nicergoline.
3. Rawatan Simptomatik
Bagi pesakit yang menunjukkan simptom kemurungan, perencat pengambilan semula serotonin terpilih (SSRI) boleh memberi manfaat. Ubat antipsikotik, seperti Olanzapine dan Risperidone, mungkin ditetapkan untuk pengurusan jangka pendek halusinasi, delusi dan gangguan tingkah laku akut.
Peranan Terapi Oksigen Hiperbarik
Terapi Oksigen Hiperbarik (HBO) semakin mendapat perhatian sebagai intervensi baharu untuk meningkatkan fungsi serebrum dalam kalangan individu yang mengalami masalah kognitif.Mekanisme terapeutiknya termasuk:
1. Peningkatan Tahap Oksigen
HBO meningkatkan kandungan oksigen dan tekanan separa, meningkatkan resapan oksigen dan meningkatkan bekalan darah ke tisu otak yang terjejas, berpotensi memberi manfaat kepada ingatan dan status mental.
2. Sifat Sel Darah Merah yang Dipertingkatkan
Ia mengurangkan hematokrit dan meningkatkan fleksibiliti sel darah merah, sekali gus mengurangkan kelikatan darah.
3. Pemulihan Kawasan Iskemik
HBO menggalakkan pemulihan penumbra iskemik,memudahkan pemulihan dan regenerasi saraf.
4. Pengurangan Kecederaan Reperfusi
Dengan mengurangkan tekanan oksidatif dan mengurangkan penghasilan mediator keradangan, HBO membantu melindungi tisu saraf daripada kerosakan.
5. Dinamik Neurovaskular yang Dipertingkatkan
HBOmengoptimumkan hemodinamik serebrum, meningkatkan BDNF endogen, dan mempertingkatkan fungsi kognitif.
6. Kebolehtelapan Halangan Darah-Otak yang Dipertingkatkan
Ia meningkatkan kebolehtelapan penghalang darah-otak, meningkatkan keberkesanan ubat dan kadar penyerapan.
Kesimpulan
Kerosakan kognitif vaskular menimbulkan cabaran yang ketara, tetapi diagnosis dan intervensi awal boleh membawa kepada hasil yang lebih baik. Terapi Oksigen Hiperbarik menawarkan jalan yang menjanjikan untuk meningkatkan fungsi kognitif dan melindungi otak daripada kemerosotan selanjutnya.
Masa siaran: 02 Dis-2024